Geschatte leestijd: ca 4 minuten
Het is in de aanloop naar de kerst altijd sfeervol in Diever. Zo is er in de Pancratiuskerk het open podium, een sfeervol evenement met dans en muziek van verschillende koren, orgel- en piano-muziek. Net zoals bij de vele kerstmarkten zoeken mensen daar ‘iets’ dat sterk op hun gevoel werkt. Wat is dat ‘iets’ toch? Is dat romantiek of is het nostalgie, het verlangen of het willen terugkeren naar een tijd die geweest is? En wát had die tijd dan, wat is dat ‘iets’ dan? Bovenal: waar is dat ‘iets’ gebleven, dat we onderweg zijn kwijtgeraakt?
Als we op dat spoor gaan zitten, van maatschappelijke thema’s: politiek, cultuur, ongelijkheid, milieu, diversiteit en emoties en bedoelingen van andere mensen, dan komen we er niet uit en raken we al snel los van de werkelijkheid. Want velen zullen zich in deze donkere dagen voor de kerst afwenden van het oeverloze gekakel hierover; we houden het dan liever gezellig.
Toch is er ‘iets’ in deze donkere dagen waar je overal kerstverlichting ziet, de fanfare kerstliederen speelt; ondernemers schenken chocolademelk en glühwein. Zomaar, in de winkel of op straat. In Diever heb je dan het warme gevoel dat je er bij hoort, dat tussen al die mensen die je min of meer (her)kent, je veilig en zeker voelt. Ook als je niet zeker bent van je baan, je relatie of je woonsituatie en zingeving ver te zoeken is; nu kun je eventjes wat afstand ervaren. Eventjes erop vertrouwen dat het goedkomt, het gevoel dat je het allemaal niet alleen hoeft te doen. In het donker van deze dagen voor de kerst die je met elkaar beleeft kan het gevoel van geborgenheid je zomaar overvallen. Geborgenheid kun je niet opeisen, het kan je geboden worden als je met lege handen staat, als er in de herberg geen plaats meer is, als je op de vlucht ben en in een land terechtkomt waar je de taal niet spreekt. Waar zelfs het aan een stal helpen van een vreemdeling strafbaar gesteld wordt.
In deze kersttijd durven we ons misschien wat makkelijker met elkaar te verbinden. Dan wordt onze ‘ikkigheid’, zoals Dirk de Wachter het noemt, doorbroken: de valse gedachte dat ik eerst succesvol moet zijn voordat we er voor de ander kunnen zijn. Er is dan natuurlijk niet vanzelf een verbinding. Díe kan slechts ontstaan door echte aandacht en belangstelling voor elkaar te hebben.
Zo, in het donker van deze dagen kunnen we tegelijkertijd elkaars nabijheid voelen en een onvoorstelbare afstand tot de immense buitenwereld. Opmerkelijk wordt dan ook het zintuiglijke van geborgenheid waarneembaar; een kwestie van geuren, klanken en kleuren, voelen en vinden. En natuurlijk de verhalen, ter inspiratie, als verrassing, troost, steun of vermaak. Bovenal zijn het de liederen. Niet alleen de traditionele kerstliederen maar ook nieuwe liederen zoals het mooie lied van Claudia de Breij: “Mag Ik Dan Bij Jou”, het is doordrenkt met een diep verlangen naar troost en nabijheid. Het lied verkent het menselijke gevoel van kwetsbaarheid en de behoefte aan een veilige haven in tijden van onzekerheid.
Als de oorlog komt,
En als ik dan moet schuilen,
Mag ik dan bij jou?
Als er een clubje komt,
Waar ik niet bij wil horen,
Mag ik dan bij jou?
Als er een regel komt
Waar ik niet aan voldoen kan
Mag ik dan bij jou?
En als ik iets moet zijn,
Wat ik nooit geweest ben,
Mag ik dan bij jou?
Mag ik dan bij jou schuilen,
Als het nergens anders kan?
En als ik moet huilen,
Droog jij m’n tranen dan?
Want als ik bij jou mag,
Mag jij altijd bij mij.
Kom wanneer je wilt,
Ik hou een kamer voor je vrij.
Jan H. Fondse
Deze column verscheen eerder in het Weekblad van Diever.